-अनुसा थापा, भक्तपुर

काठमाडौं, १२ असोज । दशैँ मान्न दाङ घर जान गाडी चढ्नका लागि नयाँ बसपार्क जान बौद्ध आरुबारी तिनचुली बस्ने श्याम भण्डारीले ट्याक्सी चढ्नको लागि ट्याक्सी खोज्दै थिए । चाबहिलको चुच्चेपाटीबाट एउटा खाली ट्याक्सी आयो । उनले नयाँ बसपार्क जान भाडा सोधे । उनले मिटरमा जान खोजे । तर ट्याक्सी चालक मानेनन् । रामहिटीबाट नँया बसपार्क गएको रु. १५ सय भाँडा मागे । उनले भाडा घटाउन वार्गेनिङ गरिरहदाँ अर्को खाली ट्याक्सी आइपुग्यो ।

अर्को ट्याक्सी चालकले हजार रुपियाँ दिए पुर्याइदिने बताए । करिब दश मिनेट मोलमोलाइ गरेपछि आठ सय रुपिँयामा ट्याक्सी चालक माने । यो त एउटा नमूना मात्रै हो । यस्ता घटना दैनिकी सयौँ यात्रुले भोग्दै आउने गरेका छन् । दैनिक सयौँ यात्रुहरु ट्याक्सी चालकबाट ठगिने गरेको छन् । चाबहिलबाट रामहिटी करिब आठ किलोमिटर होला । आठ किमिको लागि ट्याक्सीले १५ सय रुपियाँ माग्यो । दशैँको लागि लाखौ सर्वसाधारणले उपत्यका छोड्छन् । तर ट्याक्सीले भने मिटरमा यात्रु बोक्न मान्दैन् ।

काँडाघारीको हरहरमहादेवथानबाट बल्खु जान वीरगंज घर बताउने रामबहादुर यादवलाई ट्याक्सीले १२ सय रुपियाँ माग्यो । मिटरमा जाऊभन्दा मिटरमा जान मानेनन् । गाडी बेच्ने कम्पनीले ट्याक्सी व्यवसायीहरुलाई कमिशन दिन्छु भनेर ट्याक्सीको नयाँ मापदण्ड परिवर्तन गर्न लागिरहेका छन् । कमिशनकै लागि यातायात व्यवसायी र ट्याक्सी व्यवसायी ७९६ सिसी गाडी बेच्ने कम्पनी धाइरहेको चर्चा छ ।
यता ट्याक्सीको नयाँ मापदण्ड कार्यान्वयन हुन् नदिन ७९६ सिसीको गाडी बेच्ने कम्पनी दिनहु जसो यातायात मन्त्रालय र यातायात व्यबस्था विभाग धाइरहेको गुनासो आइरहेको छ ।

२०६९ साल माघ महिनामा यातायात अञ्चल कार्यालय एकान्तकुनाले यातायात व्यवस्था विभाग र यातायात मन्त्रालयले नयाँ ट्याक्सी दर्ता रोकेपयिछ २०५७ सालभन्दा पछि ट्याक्सीको संख्या घटेको छ । तर जनसंख्या तीन गुणाले बढेको छ । अहिले सञ्चालनमा भएको सबै ट्याक्सी थोत्रा र कबाडी भइसके ।

हाल तत्कालै लक्जरियस् ट्याक्सीको नयाँ दर्ता खोल्ने माग भययो । पाँच हजार नयाँ ट्याक्सीको दर्ता तत्कालै खोल्न मन्त्रालयमा माग राखेको थियो । वर्षैपिच्छे नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्ने भनेको थियो । ट्याक्सी व्यवसायीको कारणले प्रस्ताव सँगसँगै माग नै गायव भयो ।
जनताले पैसा तिरेर पनि राम्रो ट्याक्सी चढ्न पाएको छैनन् । सरकारले नै ट्याक्सी व्यवसायीलाई शक्तिशाली बनाएको प्रस्टै देखिन्छ । देशको सातवटै प्रदेशमा नयाँ ट्याक्सीको दर्ता बन्द छ ।

नयाँ गाडी बेच्ने अटो शोरुमहरुलाई हजारदेखि बाह्र सय सिसीको खोल्ने दिने भए कमिशन चाहिन्छ भन्दै ट्याक्सी व्यवसायी र यातायात महांघका नेताहरुले कमिशनको माग राखेका थिए । यातायात मन्त्रालय, यातायात व्यवस्था विभागका केही सम्बन्धित व्यक्तिहरुको पनि त्यसमा मिलेमतो रहेको आरोप लाग्दै आएको छ ।

व्यवसायीले हामीलाई कमिशन नदिए हामी सरकारलाई भनेर नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्न दिदैनौँ भन्दै बिचौलिया खुल्ला रुपमा चुनौती दिइरहेका छन् । ट्याक्सी व्यवसायीहरुले कमिशन नदिए हामी नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्न नदिने अटो शोरुमहरुनै बताउँछन् ।
नयाँ ट्याक्सीको दर्ताको फाइल यातायात व्यवस्था विभाग, यातायात मन्त्रालय र ट्याक्सी व्यवसायीको कमिशनको खेलमा अड्केको बताइएको छ । यातायात व्यवसायीहरुले कमिशन नपाएर नयाँ ट्याक्सीको दर्ता रोकेको र सरकार पनि ट्याक्सी व्यवसायीसंग पछि हट्दा राज्यलेनै राजस्व गुमाएको बताइएको छ ।

सर्वसाधारणले भनेको बेलामा ट्याक्सी पाएनन् । यता सर्वसाधारणले सस्तोमा ट्याक्सी चढ्न पाएका छैनन् । यातायात व्यवसायीले कमिशन नपाउने भएपछि नयाँ ट्याक्सीको फाइल अड्कायो भन्दै व्यवसायीहरुनै गुनासो गर्न थालेका छन् । सार्वजनिक यातायात केन्द्रीय महासंघका महासचिव भरत नेपालले अहिले भएका ट्याक्सी त राम्रो व्यबसाय गर्न सकेको छैनन्, नयाँ टयाक्सीको कहाँ खोल्न दिनु भन्दै सरकारलाई नयाँ ट्याक्सी दर्ता गर्न नदिने बताउनुभयो । कमिशनको लोभमा नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्न नदिएको भन्ने छ नि त भन्दा उहाँले जवाफ दिनु भएन ।

अहिले उपत्यकामा सञ्चालनमा भएका भाँडाका कालो प्लेटका मिटर जडान ट्याक्सीको भाडा यातायात व्यवस्था विभागले निर्धारण गरेको छ । ट्याक्सी चढ्नेबित्तिकै गुड्दै नगुडी १४ रुपियाँ उठ्छ । यो कस्तो नियम हो । ट्याक्सी चढेबापत जनताले ट्याक्सी व्यवसायीलाई सेवा शृल्क बापत एकदिनमा लाखौ रुपियाँ जनताले यत्तिकै तिरिरहेका छन् ।

सरकारले निर्धारण गरेको भाडा प्रति किमि ३९ रुपियाँ हो । तर टयाक्सी मिटरमा हिड्न मान्दैन् । एक किलोमिटर यात्रा गर्दा यात्रुले ५३ रुपिँया तिर्नुपर्छ । सरकारी दरमा ट्याक्सीले यात्रु गन्तव्यमा पुर्याउन त के मिटरमा जान पनि मान्दैनन् । यात्रुले भनेको ठाउँमा ट्याक्सी जान मान्दैन् । नयाँ ट्याक्सीको दर्ता पनि खोल्न दिदैनन् । आफू पनि सस्तोमा जनतालाई सेवा दिदैनन् । ट्याक्सी व्यवसायीको दादागिरिको अगाडि सरकार बोल्दैन ।

ट्याक्सी व्यवसायी जनतालाई सस्तोमा सेवा सुविधा दिन तयार छैनन् । सरकारलाई नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्न दिन पनि तयार छैनन् । सम्बन्धित निकायले ध्यान नदिएको व्यवसायीको गुनासो छ । जनतालाई मंहगो भाँडा लिएर वर्षौदेखि ठगिरहेको छन् । जनताको हकमाथि ट्याक्सी व्यवसायीले बन्देज लगाइरहेका छन् । सेवासुविधा दिने नाममा जनता लुटिरहेका छन् ।

यातायात व्यवस्था विभाग, यातायात मन्त्रालय र प्रदेश सरकार ट्याक्सी व्यवसायीहरुसंग आर्थिक लेनदेनमा बिकेको आरोप लगाइरहेको छ । जसको कारण नयाँ ट्याक्सी खोल्ने फाइल अड्केको छ । ट्याक्सी व्यवसायीले जहिलेपनि यात्रु ठग्ने काम गरेको छन् । त्यतिले मात्र नपुगेर अनलाइन एपमार्फत ट्याक्सी बुकिङ गर्ने भन्दै टुटल र मेट्रो ट्याक्सी बजारमा आएका छन् । टुटलले एक किलोमिटरमै १५० रुपियाँ लिन्छ । मेट्रो ट्याक्सीले एक किलोमिटरमा ९९ तिर्नुपर्छ ।

सरकारले निर्धारण गरेको भाँडा प्रतिकिमि ३९ रुपियाँ छ । मेट्रो ट्याक्सी र टुटलको भाँडा हरेक सर्वसाधारणले तिर्न सक्ने स्थिति छैन । सर्वसाधारणहरुलाई सेवासुविधा दिने भनेर खोलिएको टुटल र मेट्रो ट्याक्सीले अप्रत्यक्ष रुपमा जनता ठग्ने काम मात्र गरेको छन् ।
टुटल र मेट्रो ट्याक्सीले यात्रसँग लिने भाँडा आधिकारिक छैन । ट्याक्सी व्यवसायीले जनता ठग्न विभिन्न रणनीति बनाउने गरेको छन् । त्यही रणनीतिको फल हो टुटल र मेट्रो ट्याक्सी । सरकारभन्दा शक्तिशाली यि दुई कम्पनी हुन् । सेवाको नाममा विभिन्न बहाना बनाइ जनता ठग्ने लुटेराहरुलाई सरकारले कारबाही कहिले गर्छ ।